Uluslararası Gıda Standardı (International Food Standard ) olarak ifade edilen bu standart 2000 yılında, Gıda Güvenliğinin, Ticaret Odası CIES - The Global Food Business Forum- tarafından iyileştirilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. ISO 9000: 2000' den farkı, HACCP içermesidir. Avrupa, Kuzey Amerika ve Avusturalya' da başlangıçta 40 ticari işletmenin katılımı ile oluşmuştur.
IFS' in AMACI NEDİR ?
Global bir gıda güvenlik standardı hazırlayıp işletmelerin kendi pazarlarında daha güvenli gıda ürünü satmalarını sağlamaktır. Buna istinaden GFSI, anahtar kriterler ortaya çıkartarak, gıda güvenlik standardını ölçülebilir hale getirmiştir.
IFS, 5 bölümde kendini sınıflandırır,
1. QMS' e (Kalite Yönetim Sistemi) talepler
2. Yönetim Sorumluluğu
3. Kaynak Yönetimi
4. Üretim Süreçleri
5. Ölçme, Analiz, İyileştirme
IFS Standardının HEDEFLERİ
Yetersiz Gıda Güvenliğinin Sebep Olabileceği Zararlar:
* Gıda Zehirlenmeleri & Bazen Ölüm
* Müsteri Şikayetleri
* Zararlı Canlıların Üremesi Çoğalması
* Ziyan Edilmiş Gıda (Bozulması Sonucu)
* İş Yerlerinin Kapatılması (İş Kaybı)
* Cezalar
* Gıda Zehirlenmesinden Mağdur Kesimlerin Baslattığı Sivil Hareket
* Kazanç Kaybı
Gıda Güvenliği Sistemi Şirkete Kazanımları:
* Tatmin olmuş bir müsterinin digerlerini etkileyerek müşteri sayısını arttırması
* İyi bir ün
* Yükselmiş bir iş kapasitesi
* Kanunlara uygunluk
* Daha uzun gıda raf ömrü
* Daha iyi çalışma şartları
* Yüksek personel morali
PROJE ASAMALARI
1.Mevcut Durum Analizi
2. IFS Gıda Güvenliği Sistemi Eğitimi
3. Gıda Güvenliği Sisteminin Planlanması
4. Gıda Güvenliği Sisteminin Yapılandırılması
5. Hijyen Egitimi
6. İç Denetçi Eğitimi
7. İç Denetim
8. Ön Denetim
IFS standardı nedir? Nasıl oluşmuştur?
Günümüzde küreselleşen ekonomi çerçevesinde dünyanın dört bir yanında üretilen gıda ve diğer tüketim maddeleri zincir market raflarında tüketici ile buluşmaktadırlar. Çeşitliliğin ve üretim sahalarının bu kadar genişlediği günümüzde tüketicinin doğal hakkı olan güvenli gıda sağlama gerekliliklerinin sağlanmasında kim, ne şekilde sorumluluk taşıyor ve yerine getiriyor. Avrupa gıda yasaları çerçevesinde yer alan;due diligence; gereği parakende zincirleri özellikle kendi markaları adına ürettirdikleri ve satışa sundukları ürünlerin gıda güvenliğini sağladığını garanti altına almalı ve buna ait sorumluluğu taşımalıdır. Peki bulunduğu yerden kilometrelerce uzakta üretilmekte olan ürünlerde güvenli gıda gereksinimleri nasıl garanti altına alınabilir?Şartların gerçekten gerektiği gibi yerine getirildiğini izlemek ve sürdürülebilirliğinden emin olmak üzere parekende grupları kendi kalite kontrol ve denetleme servislerini oluşturmuş ve belirli dönemlerde denetimlerle tedarikçilerinin kalite ve güvenlik gerekliliklerini izlemeye çalışmıştır.
Her perakende grubunun kendi imkanları dahilinde gerçekleştirdiği bu denetimlerin, farklı bakış açıları nedeniyle farklı yaklaşımlar oluşturması, üreticileri zor durumda bırakmasının yanısıra yüksek maliyet yaratması, ortak yaklaşım ve standart oluşturma gereğini ortaya koymuştur.
Oluşan karmaşayı gidermek, şeffaf ve harmonize bir yaklaşım için 2002 yılında Alman perakendecileri HDE (Hauptverband des Deutschen Einzelhandel) genel gıda güvenlik standardı oluşturmak ve geliştirmek üzere çalışma grubu oluşturarak IFS (Uluslararası Gıda Standardı) standardını geliştirdiler.
Geliştirilen standart GFSI (Global Food Safety Initiative) tarafından da kabul edildi. 2003 yılında Fransız FCD (Federation des Entreprises du Commerce et de la Distribution) perakendeciler grubu ve toptancıları da bu çalışma grubuna dahil olarak IFS standardı 4. versiyonu geliştirme çalışmalarında yer aldılar.
IFS, perakendeciler için özel etiket ( private label) üretimi yapan üreticilerin gıda güvenliğinden emin olmak ve kalite seviyelerini izlemek üzere oluşturulmuş uniform bir araçtır. Gıda işlemenin tüm basamaklarına uygulanabilir.
IFS çalışma grubu HDE (Almanya) ve FCD (Fransa) tarafından oluşturulmuş ve amacı;
- Sertifikasyon kuruluşları ve denetçiler, üreticiler ve perakendecilerle temas sağlamak,
- IFS denetimini başarmış kuruluşlar, sertifikasyon kuruluşları ve denetçiler için veritabanı oluşturmak,
- Farklı dillerde standard yayınlanmak,
- Eğiticinin eğitimi için kurslar ve denetçiler için yazılı ve sözlü sınav organizasyonu gibi konularda çalışmalar yürütmektir.
Bu çalışmaları yürütmek üzere ve iletişim için Paris ve Berlin’de iki IFS Ofisi oluşturulmuştur.
Bu çalışmalarda rol alan başlıca Alman perakendecileri; Metro AG, Rewe, Edaka, Aldi, Tengelmann, AVA, Tegut, Globus, Markant, Lidl, Spar, COOP (Schweiz) ve Migros (Schweiz)tur. Fransız perakendecileri; Auchan, Carrefour, EMC Groupe Casino, Metro, Monoprix, Picard Surgeldır.
Standard 5 ana başlık altında oluşturulmuştur;
-Kalite sistem yönetimi
- Üst yönetim sorumluluğu
- Kaynak Yönetimi
- Ürün gerçekleştirme
- Ölçme, analiz iyileştirme
IFS ile BRC ürün belgelendirme kapsamında olan benzer standardlar olmakla birlikte; BRC standardının var yok olarak değerlendirdiği gereklilikler IFS standardında varlığı derecelendirilerek ( A, B, C gibi) ortaya koymaktadır. Standartta yer alan gereklilikler temel, yüksek ve tavsiye olarak 3 grup altında verilmektedir. Bunun yanı sıra IFS standardı KO (Knock Out) olarak değerlendirilen gereklilikler ve denetçi yetkinliği gereksinimleri açısından farklılıklar ortaya koymaktadır.
IFS sertifikasyonu kimler tarafından yapılabilir?
IFS sertifikasyonu yapacak kuruluşların EN 45011 ürün belgelendirme standardı açısından akredite ve IFS tarafından onaylı olmaları gereklidir. IFS denetimi gerçekleştirecek denetçilerin ise HACCP gıda güvenliği, kalite yönetim sistemi eğitimleri, denetim tecrübesinin yanı sıra IFS tarafından düzenlenen yazılı ve sözlü sınavları başarmış olmaları gereklidir.
IFS’nin diğer gıda güvenlik yönetim sistemleri için oluşturulmuş standartlardan en önemli farkı, denetçi kalifikasyonu olup denetçi, IFS çalışma grubunun kendi düzenlediği yazılı ve sözlü sınavı başarmanın yanısıra standartta 18 grup altında yer alan ürün kategorilerinden herhangi birinde denetim yapabilmesi için minimum 2 yıllık çalışma tecrübesi ya da en az 10 adet denetim gerçekleştirdiğini ispat etmek zorundadır.
Buradan da anlaşılacağı gibi bir denetçi ürün listesinde yeralan tüm ürünler için denetim yapma otoritesini sağlayamamış olabilir. Diğer önemli bir özellik ise bir denetçinin ancak bir belgelendirme kuruluşu adına hizmet verebiliyor olmasıdır. Ve standart tarafından talep edilen, denetçi ve denetlenenin aynı ana dili konuşuyor olmasıdır. IFS denetimi EN 45011 akreditasyonu altında yeralan diğer standartlar ile birlikte kombi denetim olarakta gerçekleştirilebilir. örneğin BRC ve IFS kombi denetim kapsamına uyan denetimlerdir.
IFS gereklilikleri açısından denetleme (sertifikasyon) kuruluşunun istenen şartları sağlayıp sağlamadığı, denetçinin yetkinliği gibi konuların, kuruluşlar tarafından dikkatle irdelenmesi gerekli olup, denetim prosesi öncesi ve sonrası faaliyetlerde, yerine getirilmemiş kurallar nedeniyle yayınlanan belgelerin geçersiz olması durumu sözkonusudur.
Denetim süresi için önerilen ortalama süre 1,5 gün olmakla birlikte, kuruluşun büyüklüğü, ürün grubu, teknolojik altyapı, denetim gün sayısının artırılması veya azaltılmasını gerektirebilir.
Denetim sonrası oluşan puanlama ile devam eden süreçteki denetim periyotları ortaya çıkar.
Temel seviyede sertifikasyon için kuruluşun denetimde minimum yüzde 75 puanı sağlamış olması gereklidir. Sertifikasyonda iki seviye olup, kuruluş yüzde 90 gereklilikleri sağlaması ile yüksek seviyede belge almayı hak kazanabilir.
2007 yılında IFS çalışma grubu, belgeli kuruluşlar, perakendeciler, gıda güvenlik otoriteleri, belgelendirme kuruluşları ve uzman görüşleri doğrultusunda yaptıkları çalışma ile IFS standardının 5. versiyonu oluşturmuş ve standart 01.08.2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5. versiyon çalışmalarında İtalya da yer almış olup 3. IFS ofisi burada oluşturulmuştur. 31.12.2007 tarihine kadar standardın versiyon 4 ve5 i birlikte yürürlükte olup, 2008 yılı itibari ile 5. versiyon geçerli olacaktır. 5. veriyonun 2007 yılı sonuna kadar major dillerde yayınlanması hedeflenmektedir.
5. versiyonda yer alan önemli farklar; standart gerekliliklerindeki ko sayısındaki artış, temel, yüksek ve tavsiye için farklı kontrol listesi olmaması, yüksek seviye belge hakkı kazanımı için puanlamadaki artış, denetçi yetkinliklerinde değişimler sayılabilir.